على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3719
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
نصرتجو ( nosrat - ju ) ص . پ . واو مجهول : كسى كه تلاش مىكند فتح و فيروزى را و جنگجو . نصرتقرين ( nosrat - qarin ) و نصرتگستر ( nosrat - gostar ) ص . پ . فيروز و مظفر و منصور . نصرى ( nasri ) ص . پ . مأخوذ از تازى - فيروز و مظفر . نصريون ( nasriyyun ) ا . ع . نام گروهى از تازيان . نصع ( nas ' ) و ( nes ' ) و ( nos ' ) ا . ع . يك نوع جامه سخت سپيد و يا پوستى سپيد . نصع ( nesa ' ) ا . ع . قطعهاى از پوست كه به روى وى مىنشينند و يا پوستى كه در مجلس شراب مىگسترانند . نصف ( nasf ) م . ع . نصفه نصفا ( از باب نصر ) : بنيمه رسيد . و نصف الشئ : بنيمه آن چيز رسيدم . و نصف النهار : بنيمه رسيد روز . و كذلك : نصف الليل . و نصف الشئ : گرفت نيمه آن چيز را . و نصف القدح : نوشيد نيمه آن قدح را . و نصف المال بين الرجلين : در ميان آن دو مرد به دو نيم تقسيم كرد آن مال را . و نصف القوم نصفا و نصافة و نصافة ( نيز از باب نصر ) : يك نيمه از آن قوم گرفت . و نصف النخل نصوفا ( نيز از باب نصر ) : سرخ شد بعض غورهء آن خرمابن و سبز ماند بعض آن . و نصف فلانا نصفا و نصافا و نصافا و نصافة و نصافة ( از باب نصر و ضرب ) : خدمت كرد فلان را . نصف ( nasf ) و ( nesf ) و ( nosf ) ا . ع . نيم از هر چيزى و نيمه . ج . انصاف ، و كسره افصح است . و قولهم : و درهم و نصفه اى نصف مثله . نصف ( nasf ) و ( nesf ) و ( nosf ) و ( nasaf ) ا . ع . عدل و داد . نصف ( nesf ) ص . ع . رجل نصف : مردى كه از اواسط ناس باشد و در مؤنث و جمع نيز استعمال مىشود . يق : امرأة نصف و رجال نصف و نساء نصف . نصف ( nesf ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نيم و نيمه . و ميان . و نصف الليل : ميان شب . و نصف النهار : ميان روز . و نصف آخر : نيمه آخر . و در نصف راه : در ميان راه و در بين سفر . و نصف كردن : به دو نيم كردن . نصف ( nosf ) و ( nosof ) ع . ج . نصف ( nasaf ) . نصف ( nasaf ) ا - ص . ع . زن ميانه سال و زن چهل و پنج و يا پنجاه ساله و مانند آن و زن پير . ج : انصاف . و نصف ( nosf ) و ( nosof ) . و مرد پنجاه ساله . ج : انصاف و نصفون . نصف ( nasaf ) ع . ج . ناصف . نصفان ( nasf n ) ص . ع . اناء نصفان : خنور نيم پر . نصفا نصف ( nesf - nesf ) م ف . پ . مأخوذ از تازى - دو نيمه برابر و مساوى . و نصفا نصف كردن : به دو نيم برابر تقسيم كردن و از ميان قطع كردن . و نصفا نصف شدن : بميان رسيدن و به دو نيم شدن . نصفة ( nasafat ) ا . ع . عدل و داد . نصف قطر ( nesf - qotr ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نيم از دايره . نصفون ( nasafuna ) ع . ج . نصف . نصفه ( nesfe ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - نيمه و نيم پر . نصفى ( nasf ) ص . ع . مؤنث نصفان . يق : قصعة نصفى : كاسهء نيم پر . نصفى ( nesfi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نوعى از جام شراب . و قسمى از اسطرلاب . و نقره پست . و پول قلب و پست . و نوعى از آلات موسيقى . نصل ( nasl ) ا . ع . پيكان تير و پيكان نيزه . و تيغ بىقبضه . و كارد بىدسته . ج : انصل و نصال و نصول . و آنچه نو بيرون آمده باشد . و گياه بهمى . و سر با همه اجزاى آن . و تندى پس سر . و بلندى سر . و رشته از دوك برآمده . و درازى سر شتر و اسب . نصل ( nasl ) ص . ع . معول نصل : ميتين دسته برآمده . نصل ( nasl ) م . ع . نصلت السهم نصلا ( از باب نصر ) : برنشاندم بر آن تير پيكان را . و نصل الشئ من موضعه : برآمد آن چيز از محل خود . و نصل السهم فيه : بر نشست پيكان در آن . و نصلته انا : برنشاندم پيكان را در آن ( لازم و متعدى ) . و نصل السهم : بيرون آمد پيكان . و نصل السهم ( ايضا ) : ثابت ماند پيكان و برنيامد . و نصل السنان نصولا . ر . نصول . نصلان ( nasl n ) ا . ع . پيكان تير و پيكان نيزه . و تيغ بىدسته . نصلة ( naslat ) ا . ع . تاج سر . نصمة ( nasmat ) ا . ع . صورتى كه مانند بت آن را پرستند . نصناص ( nasn s ) ص . ع . حية نصناص : مار بسيار جنبنده . نصنصة ( nasnasat ) م . ع . نصنصه نصنصة : جنبانيد آن را و بىآرام